De Hemelse Kunst

Het noorderlicht (of beter gezegd het poollicht) is een astronomisch verschijnsel dat zich manifesteert in de vorm van lichtende sluiers aan de hemel, meestal aan de polen. Je kunt het ’s nachts waarnemen, onder een donkere hemel, wat ongetwijfeld het mythische karakter verklaart dat er lange tijd aan werd toegeschreven en dat onder meer talrijke inheemse legendes heeft geïnspireerd. Het poollicht fascineert de verbeelding, en de mens probeert het verschijnsel al enkele eeuwen te verklaren. Bepaalde noordelijke inheemse volkeren, waaronder de Inuit, kenden er een spirituele waarde aan toe of beschouwden het als een openbaring voor de jagers. Tot 70 jaar geleden geloofde men ook dat het ging om de weerkaatsing van de zon op het ijs van de Arctis en van Antarctica, maar die hypothese bleek onjuist. In werkelijkheid is het poollicht de uitdrukking van talrijke botsingen tussen geladen deeltjes uit de zonnewind en deeltjes uit de hoge atmosfeer van de aarde, onder invloed van het aardmagnetisch veld (een iets plattere hypothese, maar vooral een complexere).

Om te beginnen, kort gezegd: de zonnewind is een stroom van deeltjes afkomstig van het plasma waaruit de zonnecorona bestaat. De zonnewind komt dus uit de buitenste laag van de zon, maar preciezer gezegd uit de hoge zonneatmosfeer. Die stroom bestaat uit geïoniseerd gas (met een elektrische lading), want het gaat om een plasma. Zo bestaat de zonnewind hoofdzakelijk uit geladen deeltjes zoals protonen en elektronen. De aanwezigheid van die deeltjes is te wijten aan de zeer hoge temperatuur van de zonnecorona, die de 1 000 000 K kan overschrijden. Wanneer de waterstof- en heliummoleculen waaruit de zon bestaat in die laag terechtkomen, ondergaan ze een intense opwarming die de moleculen ioniseert, waardoor ze een elektrische lading krijgen. Bovendien zorgt de temperatuurstijging bij de overgang van de moleculen van de chromosfeer naar de zonnecorona voor een hogere bewegingssnelheid van de deeltjes, en dat in die mate dat ze zich aan de aantrekkingskracht van de zon kunnen onttrekken (hetzelfde principe als de zwaartekracht, maar toegepast op de zon). De zonnewind is dus die stroom van deeltjes die aan de zon ontsnapt. Bij intense zonneactiviteit neemt de hoeveelheid deeltjes die de zon uitstoot toe.

Het verschijnsel blijft er niet minder spectaculair om, de jagers op noorderlicht hebben het voorrecht om deze prachtige boodschap te zien van het ontmoetingspunt tussen de elementen van de aarde en de kosmos.